Feeds:
પોસ્ટો
ટિપ્પણીઓ

Posts Tagged ‘લોકસાહિત્ય’

ભારત વર્ષ વિક્રમ સંવતની શરૂઆત કરનાર અત્યંત લોકપ્રિય સાર્વભોમ ચક્રવર્તી રાજા વિર વિક્રમ, જેની રાજધાની ઊજજૈન હતી, તેના સીધા વંશજો હોવાનો પરમાર /સોઢા રાજપુતોને માને છે. સૌરાષ્ટ્રમાં વ.સ.૧૪પ૦ની આસપાસ સધમાં સતત સાત (૭) દુષ્કાળો પડવાથી લખધીરજી પરમાર માતા જોમ બાઇ તથા નાના ભાઇ મુંજાજી તથા વિશાળ કાફલા સાથે મુળી ગામે વસવાટ કરેલ ખુબ મદદરૂપ રબારીના માજી મુળીમા પરથી રાજધાનીનું નામ મુળી પાડયું વઢવાણના વાઘેલા રાજવી વિશાળ દેવ વાઘેલાએ મુળીના આસ-પાસનો ગરાસ લખી આપેલો હતો વૈશાખ ત્રીજના રોજ લખધીરજીના નાના ભાઇ મુંજાજી તથા ૧૪૦ પરમાર યોધ્ધાઓ શરણે આવેલા એક તેતરના રક્ષણના કાજે સાયલાના ચભાડ રાજપૂતો સાથે થયેલ યુધ્ધમાં શહિદ થયા હતા તથા માતા જોમ બાઇ પોતાના દિકરા પાછળ સતી થયા હતા જેની ખાંભીઓ આજે પણ છે. વિ.સં.૧પપ૬માં હળવદની ગાદી પર રાણાને બેસાડવામાં લખધીરજી બીજા તથા પરમાર ભાઇઓએ મહત્વની ભૂમિકા અદા કરી હતી  આજ વંશમાં થયેલા સોસાજી પરમાર ઊદાર દાનવીર હતા તેમણે જીવતા સહનું દાન દીધું હોવાની  લોક કથા પ્રચલીત પણ છે. મહાન શુરવીર તોગાજી પરમાર સોઢા સૌરાષ્ટ્રમાં સૌથી મોટું પ્રતાપી રાજય નૈવાનગર સ્થાપનાર જામરાવલ સામે સૌરાષ્ટ્ર ગુજરાતના બીજા તમામ રાજાઓ એક સંપ કરીને વિ.સં.૧૬૦૬માં મીઠોઇના પાદરમાં ભયંકર યુધ્ધ કર્યું જેમાં જામરાવલની વિરૂધ્ધ સૈન્યની તમામ તોપો ને ખીલા દ્યરબી દઇને અપ્રતિ સોર્પ દાખલ કરનાર મહાન શુરવીર તોગાજી પરમાર સોઢાને આ યુધ્ધમાં ૮૪ ધાવ થયા હતા છતાં યુધ્ધ પછી તંદુરસ્તી પાછી મેળવી હતી

શ્રીતોગાજીએ સદીના મહાન શુરવીરો માના એક હતા તથા જામ સાહેબના દરબારમાં એક રત્ન હતા એક વાત ચોક્કસ છે કે સોઢા પરમારો હિન્દુસ્તાનમાં મહાન પ્રતાપી રાજવીઓ હતા આબુમાં પરમારોનું રાજય હતું છેક ૧૯૪૭ સુધી ચારે બાજુ મુસ્લીમ સત્તા હોવા છતાં પચ્યા કર હાલ પાકિસ્તાનમાં સોઢા આક્રમણ ખોર સામે સંઘર્ષ કરીને હિન્દુસ્તાનમાં ધર્મ અને સંસ્કૃતિ ટકાવી રાખવા માટે સોઢા પરમાર રાજપૂતો છેલ્લે સુધી હાર માન્યા વગર ભયંકર ટક્કર ઝીલી છે. અને સરહદી વસવાટને કારણે ભારત દેશની સંસ્કાૃતિ અને ધર્મ ટકાવવામાં સોઢા પરમારોનું મહત્વનું યોગદાન આપેલું છે. જગદીશ બિહાર પરમારનું રાજય હતું જેના રાજવી વીર કુંવરસહ ૧૮પ૭ની સ્વતંત્રતા લડાઇના મહાન કાંન્તિવીર સરદાર હતા આઝાદીની કાંતિની લડાઇમાં વીર કુંવરસહ એક અમર પાત્ર છે.

Advertisements

Read Full Post »

સ્વાધ્યાય પરીવાર દ્રારા પ્રતિવર્ષે જન્માષ્ટીના રોજ નાટક ભજવવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે એકજ સ્ક્રીપ્ટવાળુ નાટક વધુમાં વધુ કેટલી વખત ભજવવામાં આવે તેવો સવાલ ઊઠે છે. પરતું સ્વાધ્યાય પરીવાર દ્રારા હમ ઐસે કયું હૈ, આ નાટક વિશ્વના ખુણે ખુણે અને પોરબંદર જીલ્લાના ગામડે ગામડે ૧૦૦ જેટલી ટીમોએ શેરીએ શેરીએ જઇને નાટક ભજવવાનું શર્ કરી દીધું છે. એટલું જ નહી સ્વાધ્યાય પરીવારને સર્મિપત એવા ડોકટરો, વકીલો, પોલીસો અને શિક્ષકોથી માંડીને વિદ્યાર્થીઓ પણ કામે લાગી ગયા છે. અને સૌથી વધારેમાં વધારે કોઇ જો નાટક ભજવતું હોય તો તે છે સ્વાધ્યાય પરીવાર અને આ વખતે તેઓ વર્ડ રેકોર્ડ તોડી પાડે અને ગીનીશ બૂકમાં નામ નોધાવે તેવી પોરબંદર સ્વાધ્યાય પરીવાર તરફથી આશા સેવાઇ રહી છે અને તેની પૂર્વ તૈયારી પણ પુર જોશમાં ચાલી રહી છે

Read Full Post »

શિંગડા ગામે ભાગવત સપ્તાહ સંપન્ન

પોરબંદર તાલુકાના શિંગડા ગામે ગત તા.ર૩ થી ૩૦ મી સુધી સમસ્ત ગામ આયોજીત શ્રીમદ્ ભાગવત સપ્તાહ જ્ઞાન યજ્ઞનું આયોજન કરેલ હતું. વ્યાસપીઠ સ્થાને જગદીશચંદ્ર વિઠલદાસજી રાવલ (ખડીયાવાળા)એ પોતાની આગવી શૈલીમાં કથાનું રસપાન કરાવેલ હતું.  કથાની સાથે દરરોજ પ્રસાદી વ્યવસ્થા પણ રાખેલ હતી. તેમજ કથા દરમિયાન જે ફંડફાળો થયેલ તે ગૌશાળા અને ગોપાલ ભગવાન શેઠ મઠનાં લાભાર્થે વાપરવાનું નકકી કરેલ.  આયોજનને સફળ બનાવવા રણમલભાઇ પરબતભાઇ ખુંટી, રમણીકભાઇ કુબાવત, વેલાભાઇ જાદવ તથા ચંદુભાઇ મંત્રી તરફથી ભારે જહેમત ઊઠાવી હતી.


વાછોડા ગામે પ્રાણપ્રતિષ્ઠા મહોત્સવ અને લોક ડાયરો યોજાયા

પોરબંદર તાલુકાના વાછોડા ગામે તા.૮-ર-ર૦૧૦ ના રોજ સમસ્ત ગામ દ્વારા શ્રી રામદેવપીરના દ્વારે ભગવાન શ્રી કૃષ્ણ, લીરબાઇમાં અને રામદેવપીરની મૂર્તિનું પ્રાણપ્રતિષ્ઠા મહોત્સવ યોજાયો હતો.  આ નિમિત્તે રાત્રીનાં લોકડાયરાના કાર્યક્રમમાં લોકસાહિત્ય કલાકાર દેવરાજ ગઢવી, અરિવંદગીરી, ભજનીક કલાકાર શૈલેષ મહારાજ, અરવિંદગીરી તથા પુજા ચૌહાણે ભજનોની ભારે રમઝટ બોલાવી હતી. આ પ્રસંગે ભરતદાસબાપુ, તથા છોટુનાથબાપુએ ઊપસ્થિત રહી આશીર્વચન પાઠવ્યા હતા. કાર્યક્રમને સફળ બનાવવા સમસ્ત ગ્રામજનો દ્વારા ભારે જહેમત ઊઠાવી હતી.


 જૂનાગઢ લીરબાઇ મંદિરમાં શ્રમદાન આપનારની યાદી

શ્રી લીરબાઇ માતાજીના મંદિર (સોનાપુરી) ભવનાથ રોડ, જુનાગઢના નવ નર્મીત મંદિરનો સ્લેબ તથા શીખરનું કામ હાલના સમયે પુર્ણ થયેલ છે.  સ્લેબના આર.સી.સી. કામમાં લીરબાઇનગર, જુનાગઢના જ્ઞાતિજનોએ સંપુર્ણ સાથ સહકાર આપી સ્લેબનું આર.સી.સી. કામ સંપુર્ણ સેવા આપી જાત મહેનત કરી આપેલ છે. તેવા જ્ઞાતિજનોની યાદી નીચે મુજબ છે.
૧. વીરમભાઇ બોઘાભાઇ ઓડેદરા
ર.  લીલાભાઇ હાજાભાઇ ભુતીયા
૩. કરશનભાઇ નેભાભાઇ ભુતીયા
૪. વઝાભાઇ રામભાઇ ભુતીયા
પ. દેવશીભાઇ રામભાઇ ઓડેદરા
૬. દુદાભાઇ  સરમણભાઇ રાણાવાયા
૭. પોપટભાઇ વેજાભાઇ ઓડેદરા
૮. લાખાભાઇ રાજસીભાઇ ભુતીયા
૯. દેવાભાઇ સરમણભાઇ રાણાવાયા
૧૦. સુભાષભાઇ રામભાઇ ઓડેદરા
૧૧. પરબતભાઇ રીણાભાઇ ઓડેદરા
૧ર. જીકુભાઇ મુળુભાઇ ઓડેદરા
૧૩. રાજુભાઇ વિસાભાઇ ઓડેદરા
૧૪. જીવાભાઇ રામભાઇ ઓડેદરા
૧પ. અરસીભાઇ ભાયાભાઇ ઓડેદરા
૧૬. ભરતભાઇ રામભાઇ ઓડેદરા
૧૭. રણજીતભાઇ રામભાઇ ઓડેદરા
 શ્રી લીરબાઇ માતાજીના નવનીર્મિત મંદિરમાં કોઇપણ જ્ઞાતિજનોને ફાળો આપવો હોય તો નીચેના સરનામે કોન્ટેકટ કરવા વિનંતી.

રામભાઇ બાપોદરાઃમો.૯૪૨૭૭૩૩૧૪૮ / ૯૮૭૯૭૯૭૭૯૧

Read Full Post »

ઇંદ્રને પણ ઇર્ષા થાય… એવા… મહારાજ દશરથના દરબારમાં… જયારે… મહારાણી કૈકૈયનો કરિયાવર ભળ્યો…”ને સાચા મોતી મંડયા સંજવારીએં… વળાતા…” ત્યારે… આખીય અવધને ઇ હરખનો આફરો ચડયો…” અને અડેજને? કારણ…કે…
હતી સો સો પોઠયું સામટી…,
ને વળી ઘોડા… ને હાથી ઘણાય…!!
પછી સાચા મોતી સંજવારીએ…
ને રજો… વેળૂ… ભેળા… વળાય…!!

આવા કૈકૈને ગાંડા કરી મેલે એવા ક્રોડમૂલા ઇ કરિયાવરમાં… કથિરનો એક જ કટકો આવી ગ્યો…!! જેણે આખીય અવધને… ખેદાન-મેદાન કરી નાખી…! એવી…. ઇ મનમેલી મંથરા… આમ જુઓને… તો મહારાજ દશરથો… સવા મફતમાં મળી તી!! પણ…
મફતમાં મળેલી ચીજું કયારેક એવી માઘી પડે છે…!! કે આપણે…. ત્યાં…. કહેવત પડી ગઇ… કે… “સાઘુ… માઘાને… તાણી જાય…!! અને ખરેખર તાણી ગઇ…!!! ક્રોડમૂલી કૈકૈયના ગણ… પછી ગોત્યાય નો જડયા…!!! અરે એટલું જ નહ… મહારાજ દશરથના પ્રાણ…, અવધની… ખુશી…., ચાંદલો…. ઇ બધુંય આ ભાઇમૂઇ ભરખી…. ગઇ…!!!… કારણ…
ઇ કંચન હારે…કથિરનો…
ને આ આવેલ કટકો એક…,
એણે ભાવી રૂપાળું ભરખીયું,
ને વેળી… નાૃપત માર્યો નેક…!!!
અતિશય ભોળા… અન્ન્દાતાનો… એને એકેય ગણ આડોનો આવ્યો…!! અને રામને રાજતિલકના જયારે ગાજે નાદ ગગનમાં… એવા સરપમાં સમયે.. એણે મહારાજ દશરથની… માૃત્યુ નાધ.. લખી નાખી…!! નહતર વીધીનેય .. આવી વિકરાળ વાતુલખતાં.. વિવેક નડે !.. પણ .. આ કાળમૂખીને કાંઇ નો નડયું.. !! નહતર..
જે લખતા… વાત.. લલાટમાં…
 ને આ વિધિય… રાખે… વિવેક…,
પણ… મૂદલ… ધ્રુજી નો મંથરા…
એને આડો ન આવ્યો ગણ એક…!!!

અને આ કાળમૂખીની ઇ કપટ લીલા.. કૃશાગ્ર બુધ્ધીની કૈકૈયનેનો સમજાય.. ઇ પણ એક અજાબી જ ગણાય ને…!!! અને ભાવીને ભગવાનના ઘરનો પણ ભય નો લાગ્યો ..!!! અને ઇશ્વર જેવા ઇશ્વરની પણ આ કેવી ગજબની તટસ્થતા.. કે… જયારે બ્રહ્મ જેવા બ્રહ્મનો (પોતાનો) બાપ મરતો હોય.. ત્યારે પણ ઇ એકાદ દાંડીનું ગ આઘુપાછુ નો કરો.. !!! નહતર એને કોણ કાન ઝાલીને કહેનારૂ.. હતું ? પણ નહ.. કરમની આગળ કુદરત પણ લાચાર છે. હો અને તેથી જ દશરથની જીવનદોરી.. એણે જરાક કેટલીયે નો લંબાવી.. જેથી કરીને પિતા પુત્રની કાંધે ચડી શકે… પણ વિશ્વંભરની આ વિવશતા કે જયારે..
એક આંગળ દોરી અવધેશની..,
ને એણે લાંબી ન કરી લવલેશ..!!
અને પિતા જ ગણીને પરમશે..
તો સાંધી ન થોડીક શામળા..???
અને પછી તો બ્રહ્મના બાપનેય.. કોકની કાંધે ચડવું પડયું હો..!! અને કાૃપા સિંધુ પોતે જ કઠોર થઇ જાય.. ધોબીને મંથરાના .. ધોખા.. શું શું કરવા..? કારણ કે,
ધોખો ન કરીએ કદિ ધોબી કે મંથરા તણો..
એમાં રામના કુળનું કયાં હતું રૂવાળું..???
પણ સુખ માટે સૂતના માર્યો પતિને માનૂની..
એવી કૈકૈયને કરજોડે તોય તું કૃપાળુ..???
પણ ઇશ્વર જેનું નામ…!! અને હરખ શોધની ન આવે હેડકી..!! ને.. વળી તાૃણવત.. ગૂના તમામ..!! અને એટલે જ ઇ  આપણા હિમાલય જેવડા ગુનાની પણ ક્ષણ એકમાં ક્ષમા આવી દયે.. ( પણ જો એનો ગુનો કર્યો હોય તોે..) બાકી પણ એના ભકતનો અપરાત ઇ કયારેય માફ નો કરે..
અને તેથી જ એણે કૈકૈયની કાન ભંભેરણી કરનાર.. મહા ખેપાની.. મંથરાને પણ માફ કરી દીધ..!! પણ.. ભરત…?? એના હ્ય્દયનો રાજા રામ જો વન જાય.. તો એના વિરહમાં ઇ વૈકુંઠે સળગાવી નાખે.. હો..!! કારણ .. કે..
જે વૈકુંઠ ગીયાનો વિહરે..
ઇ વન ગીયા શે વિહરાય…?
એના કાળજા પૂગે કૈલસાસમાં… ને..
વળીયમથી પણનો અજરાય…!!
જેના કાળજાનો કટકે કટકો કૈલાસની કેડીયૂં ખૂંદી.. ને વૈકુંઠમાંય વાંહો નો મેલેને યમ જેવા યમથી પણ નો અજરાય.. એને વન શું વિસાતમાં…?? એટલે ભરત ભાગ્યો ભાઇને.. ગોતવા હો પણ જાતા.. કકળતા હૈયે.. એણે માં કૈકૈયને એટલૂં જ કીધું કે જે પ્રભુને પુછીને.. હું પછી જ પાણી પીતો ઇ અવધનું પાણી.. હવે આજથી (મુને) અગરાજ છે.. પણ હે કાળમુખી કૈકૈય મારા મારની રજા નથી ને એટલે.. ગાદિએ બેસીને તારૂ ગળું દબાવવાની લાલચ હું જતી કરૂં છું..!!
નહતર તે માગેલ વચન મુજબ તો મારે.. સૌથી પ્હેલો સહાસને ચડીને.. તારાને મંથરાના ત્રણ ત્રણ કટકા કરી કાગડાને-કુતરાને નાખીને ન્યાય જોઇએ.. પણ.. આ અવધના ધણીની આજ્ઞા વગર.. ઇ બધુંય કેમ કરવું…?
અને હે કુળ હત્યારી કૈકેય.. હું તારા જેવા કાૃતઘ્ની.. તો કેમ થઇ શકું ? મારૂં તો રૂવાડે રૂવાડું.. રામને આધીને છે. અને મહારાજ.. દશરથનો દીધેલો… આ દેશ.. એના કૂળની મર્યાદા કેમ ચુકે..??
આવું ભગ્ન હ્ય્દય ભરતનું જોઇને કૈકૈય મંડી કંપવા… ને એનેય રાંડયા, પછી રામ.. હ્ય્દયમાં.. આવ્યા.. ને બધોય દોષ દીવા જેવો દેખાયો… ને એમાંય ભરતનો આ સવાલ એને આકુળ…-વ્યાકુળ કરી મેલે છે…કે..
હતો ભાવ ઝાઝો.. ભરત કે ભયંકર તોય પણ..
આવી કાળજે આંટીમાં તને કયાંથી પડી તી…??
હવે મુખ સંતાડવું.. કિયાં… મલકમાં..??
આવી ઝેરથી કડવી.. જનેતા મને જડી તી..??
આવડા મોટા મલકમાં… કમજાતની કયાં કમી હતી, કે તું મારી જ માઇ થઇ..??.. હે..?? અને.. અને… રામ તો તારા હ્ય્દયનો ટૂકડો હોય.. એવું ઇ હેત ને ઇ વ્હાલપ આજ આટલી વિકરાળ… બની ગઇ…?? ગજબ કહેવાયને..?? અને..
ભરત જેવું ભલપણ જન્માવતી તારી કરૂણામય કુળમાં ભયંકર ઝેર કોણે ભર્યુ..?? પણ ત્યાં તો કુશાગ્ર બુધ્ધીની કૈકૈયને હૈયું.. મંડયુ કડાકા.. કરવા.. હો.. ઇ શું કહે છે ??
જે દૂધ સાકરમાં દળીતી મીઠા મધ ઝેરની પડીકી..!!
ઇ નધની મંથરા.. મારી આ જીભને ટેરવે ચડી તી..!!
અને… જેની ફાળથી ફફળતા આ પારેવડાં સાવ ભોળા..
ઇ કપાતર કરિયાવરમાં… દિકરા મૂને દાયજે મળી તી..!!

અને ઇ દાય જે.. આજ આખી અવધને માથે દુઃખ ડુંગર ખડકી દીધા..!! અને કરમની પાટ જેવી… કૈકૈયને.. એણે કાળમુખી… કહેવરાવી દીધી..!! અને તેથી… જ..
મળે કદિ મંદરા જેવો મફતમાં,
તો પણ (ઇ) દાયજો વાળે દાટ…!!
આ અવધ આખી આજ લૂંટાણી..
ને ગીયો સોળના ભાવે સમ્રાટ..!!!
જેના શાસનની સ્વર્ગમાંય સરાહના થતી..!! અને જે પાણી માગે ત્યાં દૂધ.. અને દૂધ માગે ત્યાં અમરતના ઘડા ઊતરતા… એના અગ્નિ સંસ્કરમાં એક પણ આપ્તજન નહોતું..!! હને ઇ કાળજાના કટકા જેવા ચાર ચાર સુપુત્રો છતાંય એને કોકની કાંધે ચડવું પડયું..!! કારણ કે..
પિવતીની આ વેળાએ ભરતને શત્રુઘ્ન તો મોસાળે ગ્યા તો અને ખાસ વિશ્વાસુ એવા સૌ સગા વ્હાલા.. રામની હારે રોતા રોતા..
સહુ વેધૂ ગીયા… વળામણે..
નેબધાં રામને દુઃખે રોય…!!
ત્યાં લગરીક ઊભે શું લખમણો..??
ને સીતા ઊભે શું જોઇ..???
આમ વેધૂતો બધાં વળાવવા ગ્યા તાં, ત્યારે ઊજજડ જેવી અયોધ્યામાં સમ્રાટના હિતશત્રુ હિતશત્રુઓ સિવાય બીજુ કોણ હતું કે કાણ માંડે..??
અરે જેના ખરખરાનો પણ ખેદો થાય.. અને ઇંદ્રને પણ ઇર્ષા આવવા માંઠે..!! (ઇન્દ્રનો ઇ સ્છભાવ છે..!!) એવો સવાલ ભલોઇ સમ્રાટ.. અને તોય..
એની કાણે નો આવ્યું કૂતરૂ..
જેને ખરખરે (પણ) ખેદો થાય..!!
નહિતર સતીયુ ઘણી સમ્રાટને…
ને વૈકુંઠ લગ વળાવવા જાય..!!
જે સત જૂગના સમયે સતી થવાની પણ સ્પર્ધાઓ થતી..!! અને સ્વજનોને સ્વર્ગમાંય સથવારો કરવા.. વૈકુંઠ સુધી વળામણે જતી ઇ અૈશ્વર્ય આજ ઓશિયાળુ બન્યું..!!
એવી જોગમાયા સમી જનેતાઓ.. જેનો આ દેશમાં કદિ દુકાળ નોતો પડયો એવા સમયે..
દગાખોર હતા ઇ બધા ડાઘુ બન્યા.. ત્યારે કૈકૈયને મોઢે કાણ માંડવા તો કોણ આવે.. ?? અને મહાખેપાની મંથરા..?? ઇ આ વખતે શું કરી તી..?? તો કે,
જેમ ઝાળમાં વધે ઝવાસો..,
તે બળતું દેખીતે બહું પોરહાય..
એમ મંથરા સેલારા મારતી..
ને આ દઃખના દરિયાની માંય..!!
જેણે બીજાના ઘર બાળવા માટે જ જન્મ લીધો હોય એવી વિઘ્નસંતોષી.. અને મહા નીચ મંથરા.. ઇ તો આ વિપતના વાદળ ચડયા ભેગી જ આફતમાં પુર આવવાથી બસ રાહ જોઇને બેઠી તી.. મોજથી મંડી … સેલારા મારવા…!!
    સમાપ્ત…
—————– રામભાઇ એચ. વદર, જૂનાગઢ

Read Full Post »